Logopedia-Fakty

„Uczucia i emocje to niewiarygodny dar, który pozwala nam rozumieć, co myślimy.”

Bob Doyle

 
Start arrow Publikacje fachowe arrow Logopedia arrow Rozwój percepcji słuchowej w pierwszym roku życia dziecka
20.08.2018.
 
 
Menu witryny
Start
Wiadomości
Encyklopedia logopedyczna
Publikacje fachowe
Poradnie,specjaliści,uczelnie
Forum pomocy on-line
Na innych stronach
Katalog WWW
Ważne myśli i cytaty
Książki poszerzające horyzonty
Profilaktyka przed poczęciem
Okres prenatalny (ciąża )
Wczesna interwencja
Model Terapii J. F-K
Narzędzia diagnostyczne
Metody Terapii
Nasi Prelegenci
O Nas
Nasze przedszkole
Sklep P.W.D. Apex
Konferencja
Pomoce logopedyczne

Lista produktów


Zaawansowane szukanie




Zapomniałeś hasło
Nie masz konta? Załóż sobie
Obszar pobierania
Pokaż koszyk
2 Produkty,
PLN 82,00
Nasze Strony
 
 
 
 

Rozwój percepcji słuchowej w pierwszym roku życia dziecka PDF Drukuj Email
Wpisał: Bogumiła Karasek-Sajbor   
23.09.2009.
   
    Dla prawidłowego rozwoju mowy istotną rolę pełni percepcja słuchowa. Dzięki sprawnemu funkcjonowaniu analizatora słuchowego dziecko spostrzega , zapamiętuje i rozpoznaje dźwięki, wśród których znajdują się i dźwięki mowy. Zdolność percepcji dźwięków mowy rozwija się w ciągu życia dziecka zależnie od stanu centralnego układu nerwowego, a w tym analizatora słuchowego i warunków w jakich rozwija się dziecko .Poziom rozwoju percepcji słuchowej w zasadniczy sposób decyduje o postępach w rozwoju mowy i nauki czytania.
Jak podaje K. Grabałowska, J. Jastrząb, J. Mickiewicz w pracy „Ćwiczenia w czytaniu i pisaniu” istotnymi funkcjami dla percepcji słuchowej są:
 
  • 1)Słuch fizjologiczny, czyli słyszalność dźwięków
  • 2)Słuch fonematyczny, czyli umiejętność różnicowania głosek danego języka
  • 3)Analiza i synteza słuchowa, czyli zdolność wydzielania i scalania składników mowy: zdań, wyrazów, sylab, głosek
  • 4)Pamięć słuchowa, czyli kojarzenie wzorców słuchowych z odpowiednimi desygnatami i pojęciami
  • 5)Umiejętność kojarzenia zależności występujących między wyrazami w zdaniu, wynikającymi z kontekstu i struktur gramatyczno – logicznych
 
 
  
 
 
 
 
Za podstawowe funkcje słuchowe uważa się:
odbiór dźwięków (polegającą na dostrzeżeniu działania bodźca lub tego, że bodziec prze−
stał działać. Jest to funkcja podstawowa – potocznie określana terminem słyszenie, a odpowiada za nią analizator słuchowy obejmujący niższe piętra mózgu; efektem jest powstawanie wrażeń słuchowych (używany jest też często termin – słuch fizjologiczny)
 
 
  • lokalizacja dźwięku w przestrzeni
  • zapamiętanie dźwięku
  • połączenie dźwięku z innymi bodźcami
  • różnicowanie dźwięków

    
 
 
 
 
 
Rozwój analizatora słuchu rozpoczyna się w dwunastym tygodniu ciąży i trwa do około dziesiątego roku życia. W wieku 18–20 tygodni płód ludzki przedstawia stan rozwoju porównywalny z rozwojem wszystkich badanych ssaków, u których zaobserwowano pierwsze reakcje ślimakowe. W wieku 24 tygodni zarejestrowano reakcje ruchowe na bodźce akustyczne, a w 26 tygodniu reakcje ze strony układu krążenia. Wcześniej jest to niemożliwe prawdopodobnie ze względu na wyciszający wpływ tkanek matki. Tak więc płód słyszy w czasie drugiej połowy ciąży i może interpretować i wykorzystywać elementy takie jak natężenie, czas trwania i częstotliwość dźwięków. W okresie płodowym nie tylko kształtuje się recepcja słuchowa, ale także różnicowanie dźwięków i pamięć słuchowa. Noworodki, których matki w okresie dwóch ostatnich miesięcy ciąży czytały głośno, dwa razy dziennie, rymowaną książeczkę, preferowały te teksty spośród innych, których wcześniej nie słyszały i które różniły się rytmem od czytanych (badano reakcję ssania, skupiania uwagi, oceniano rytm uderzeń serca).
    
    W pierwszym miesiącu życia dziecka można obserwować reakcje na dźwięk. Nagły odgłos dzwonka powoduje u zdrowego dziecka powstanie reakcji Moro. Analizator słuchu i słuchowe drogi nerwowe noworodka dojrzewają dzięki stałej stymulacji dźwiękowej. Noworodek jest zdolny do lokalizacji dźwięku. Reakcjami niespecyficznymi na silny dźwięk będą: odruch uszno−powiekowy, odruch Moro (obejmowania), przerwanie płaczu i ssania, odwracanie oczu i głowy w kierunku źródła dźwięku, a także zmianę rytmu oddychania, rytmu serca, budzenie się z płytkiego snu, ogólne pobudzenie (Pruszewicz 1992).

Noworodek również od pierwszych chwil życia wydaje dźwięki. Krzyk noworodka jest swego rodzaju pierwszym aktem mowy, która w przyszłości, krocząc przez kolejne etapy rozwoju doprowadzi człowieka do swobodnego porozumiewania się za pomocą mowy. Od około piątego tygodnia życia niemowlę dłużej śpi w nocy zatem łatwiej jest uchwycić stany aktywnego czuwania podczas których można poddawać dziecko stymulacji bodźcami słuchowymi. Przykładowe ćwiczenia zaproponowane przez J. Cieszyńską to na przykład: podchodzenie do łóżeczka w butach podbitych metalowymi zelówkami (w pomieszczeniu nie ma dywanu). Dziecko w drugim miesiącu powinno reagować na rytm głośnych kroków. Drugi przykład to zbliżanie się do pokoju dziecka  z włączoną suszarką, odkurzaczem, radiem itp. Zaproponowane ćwiczenia muszą być kontynuowane także na kolejnych etapach rozwojowych co dotyczy zwłaszcza dzieci niesłyszących czy przedwcześnie urodzonych.
    
    W trzecim miesiącu życia następuje  wzmożona aktywność motoryczna dziecka. W tym czasie obserwuje się większą sprawność ruchów głowy, co umożliwia dziecku doskonalenie lokalizacji bodźców słuchowych. Reakcje słuchowe stają się w tym czasie coraz bardziej zróżnicowane i wyraźne. Doświadczenia zdobywane przez niemowlę w trzecim miesiącu życia uwieńczone zostają umiejętnością reagowania uśmiechem za uśmiech.
Przykładowymi ćwiczeniami prezentowanymi w książce J. Cieszyńskiej „Wczesna interwencja terapeutyczna” są :
-powtarzanie poszczególnych samogłosek zmieniając wysokość wypowiadanych dźwięków
powtarzanie zestawu sylab
-podczas czynności pielęgnacyjnych nazywanie wykonywanych przez siebie czynności (mamusia ubierze, mamusia umyje itp.)
    
    Od czwartego miesiąca obserwuje się reakcję na intonację: na ton karcący – płaczem, na ton przyjemny,spokojny – uśmiechem. W ten sposób dziecko doskonali umiejętność odróżniania zmiany wysokości tonu podstawowego będącego istotną cechą wypowiedzi, uczy się także odróżniać zmianę natężenia dźwięku. Rozwój umiejętności chwytania i utrzymywania przedmiotów  dłoni dostarcza dziecku nowych, różnorodnych bodźców. Potrząsanie grzechotką jest silnie wzmacniane poprzez doznania odbierane kanałem słuchowym. Repertuar ćwiczeń możliwych do przeprowadzenia z dzieckiem czteromiesięcznym zwiększa się i wzbogaca np.
 
  • -uderzanie przez terapeuta grzechotką o pręty łóżeczka, uderzanie grzechotka o grzechotkę, -trzymając dziecko na kolanach postukiwanie klockiem o blat stołu,
  • -budowanie wieży z 3 klocków i przewracanie jej z wypowiedzeniem słowa bam itd.
 
 
 
J. Cieszyńska zwraca uwagę aby podczas przeprowadzania zaproponowanych ćwiczeń używać przedmiotów nieatrakcyjnych wizualnie (drewniany klocek, owinięta materiałem grzechotka) aby uwagę niemowlęcia zwracać na doznania słuchowe.
W piątym miesiącu życia niemowlę potrafi już siedzieć z podtrzymywaniem dzięki czemu można rozpocząć ćwiczenia następujących sprawności: wywoływanie rożnych dźwięków (wkładanie dziecku do raczki łyżeczki i stukanie  o blat stołu), słuchanie wypowiedzi opiekunów (nosząc dziecko na ręku, pokazywanie różnych obiektów i opowiadanie o nich), szukanie źródła dźwięku przez odwrócenie głowy ( stając za dzieckiem szeleścimy papierem raz  z prawej, raz z lewej strony)
    
    Około szóstego miesiąca życia dziecka następuje pierwszy przełomowy moment z punktu widzenia kształtowania się mowy – pojawia się gaworzenie (powtarzanie sylab). W kolejnych miesiącach życia dziecka doskonali się  przede wszystkim sprawność manipulacyjna i lokomocyjna. Dziecko coraz aktywniej bada otoczenie. Manipulując przedmiotami, poznaje jednocześnie właściwości akustyczne otoczenia. Rozwija tym samym umiejętność rozróżniania wrażeń słuchowych na tle innych doznań zmysłowych. Wielokrotnie powtarzane bodźce dźwiękowe, kojarząc się z doświadczeniami motorycznymi, wizualnymi i dotykowymi zostają przez dziecko coraz lepiej zapamiętywane.
    
    Niemowlę do końca dziewiątego miesiąca życia uczy się rozumieć emocjonalnie zabarwione wypowiedzi rodziców. W tym okresie rozpoczyna się intensywne ćwiczenie pamięci słuchowej, dotyczącej dźwięków płynących z otoczenia, oraz mowy. Tu właśnie są prapoczątki rozwoju słuchu fonemowego, który jest konieczny do różnicowania głosek w wyrazach. Ćwiczenia zaproponowane przez panią J. Cieszyńską to np. zabawy typu kosi kosi, sroczka, kładzenie piłki czy innej  zabawki pod pieluchę i pytanie gdzie jest piłka.

    Stymulując rozwój percepcji słuchowej dziecka w wieku niemowlęcym należy zdawać sobie sprawę z faktu, że istnieją wrodzone powiązania między modalnościami zmysłowymi (powiązania między analizatorami czucia głębokiego, wzroku, słuchu, dotyku, węchu i smaku). Formowanie się połączeń wielozmysłowych jest zależne od powtarzania doświadczeń. Umiejętności słuchowe zdobywane przez niemowlę dowodzą, że nie można oddzielić stymulacji analizatora słuchu od ćwiczeń motorycznych oraz analizy i syntezy wzrokowej.
 
J. Cieszyńska w swojej książce prezentuje tabelę zawierającą syntezę umiejętności spostrzegania słuchowego zdobywanego przez niemowlę
 

 

Tabela: Rozwój spostrzegania słuchowego w pierwszym roku życia
(źródło:J. Cieszyńska, M. Korendo : Wczesna interwencja terapeutyczna. Stymulacja rozwoju dziecka od noworodka do 6 roku życia. Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków 2008, s 140.)

 
 

Wiek w miesiącach

Umiejętności oczekiwane rozwojowo

1

- reagowanie na dźwięki;

- zmiany aktywności (na przykład rytmu ssania pod wpływem głosu matki).

2

- reagowanie na głośne kroki;

- reakcje ruchowe na dźwięki płynące z otoczenia.

3

- wsłuchiwanie się w wypowiedzi osób dorosłych;

-zatrzymanie ruchów na dźwięk dzwonka.

4

- słuchanie dźwięków wydawanych przez grzechotkę;

- słuchanie odgłosów wywołanych przez poruszającego przedmiotami dorosłego.

5

- samodzielne wywoływanie dźwięków;

- słuchanie wypowiedzi opiekunów;

-szukanie źródła dźwięku przez odwrócenie głowy.

6-7

- manipulowanie przedmiotami w celu wydobycia nowych dźwięków;

- słuchanie własnych produkcji (powtarzanie sylab).

8-9

- rozumienie emocjonalnie zabarwionych wypowiedzi rodziców.

10-11

- poruszanie się w rytm muzyki;

- słuchanie i rozpoznawanie wyrażeń dźwiękonaśladowczych i pierwszych wyrazów.

12

- rozumienie popartych gestem poleceń słownych.

 
 
 
 


Bibliografia

J. Cieszyńska, M. Korendo : Wczesna interwencja terapeutyczna. Stymulacja rozwoju dziecka od noworodka do 6 roku życia. Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków 2008.

K. Grabałowska, J.Jastrząb, J. Mickiewicz, M.Wojak Ćwiczenia w czytaniu i pisaniu  TNOiK Toruń 1996

Kurkowski Z. M.: Standardy postępowania pedagogiczno−psychologiczno−logopedycznego w głuchotach jednostronnych. „Słyszę... ” Stowarzyszenie Przyjaciół Osób Niesłyszących i Niedosłyszących „Człowiek–Człowiekowi”,Warszawa 2000.

http://dokumenty.ifps.org.pl/malesinska1.pdf

 
 
Zmieniony ( 23.09.2009. )
 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »
 Serwis Logopedia.pl wykorzystuje pliki cookies, które są zapisywane na Twoim komputerze. Technologia ta jest wykorzystywana w celach funkcjonalnych, statystycznych i reklamowych. Pozwala nam określać zachowania użytkowników na stronie, dostarczać im odpowiednie treści oraz reklamy, a także ułatwia korzystanie z serwisu, np. poprzez funkcję automatycznego logowania. Pliki cookies mogą też być wykorzystywane przez współpracujących z nami reklamodawców, a także przez narzędzie Google Analytics, które jest przez nas wykorzystywane do zbierania statystyk. Korzystanie z serwisu Logopedia.pl przy włączonej obsłudze plików cookies jest przez nas traktowane, jako wyrażenie zgody na zapisywanie ich w pamięci urządzenia, z którego korzystasz. Jeżeli się na to nie zgadzasz, możesz w każdej chwili zmienić ustawienia swojej przeglądarki.
Promocje
10 błędów popełnianych przez dobrych rodziców
10 błędów popełnianych przez dobrych rodziców
PLN 20,00
Dodaj do koszyka

RODZINA Z DZIECKIEM Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ
RODZINA Z DZIECKIEM Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ
PLN 9,50
Dodaj do koszyka

Rozwijanie twórczości i inteligencji emocjonalnej dzieci i młodz
Rozwijanie twórczości i inteligencji emocjonalnej dzieci i młodz
PLN 27,00
Dodaj do koszyka

Rozwój psychiczny dziecka od 0 do 10 lat
Rozwój psychiczny dziecka od 0 do 10 lat
PLN 33,00
Dodaj do koszyka

Świat otwarty dla niewidomych. Szanse i możliwości
Świat otwarty dla niewidomych. Szanse i możliwości
PLN 25,00
Dodaj do koszyka

Najnowsze
Co słychać wokół nas?
Co słychać wokół nas?
PLN 36,00
Dodaj do koszyka

WIDZĘ CIĘ, SŁYSZĘ CIĘ ; Ćwiczenia słuchu fonematycznego dl
WIDZĘ CIĘ, SŁYSZĘ CIĘ ; Ćwiczenia słuchu fonematycznego dl
PLN 32,00
Dodaj do koszyka

Już czytam (Smok Obibok)
Już czytam (Smok Obibok)
PLN 62,00
Dodaj do koszyka

 
Top!
Top!