Logopedia-Fakty
„Na świecie istnieją trzy tajemnice: powietrze dla ptaka, woda dla ryby i człowiek dla siebie samego”  


 
Start arrow Publikacje fachowe arrow Logopedia arrow Rozwój percepcji słuchowej w pierwszym roku życia dziecka
20.04.2018.
 
 
Menu witryny
Start
Wiadomości
Encyklopedia logopedyczna
Publikacje fachowe
Poradnie,specjaliści,uczelnie
Forum pomocy on-line
Na innych stronach
Katalog WWW
Ważne myśli i cytaty
Książki poszerzające horyzonty
Profilaktyka przed poczęciem
Okres prenatalny (ciąża )
Wczesna interwencja
Model Terapii J. F-K
Narzędzia diagnostyczne
Metody Terapii
Nasi Prelegenci
O Nas
Nasze przedszkole
Sklep P.W.D. Apex
Konferencja
Pomoce logopedyczne

Lista produktów


Zaawansowane szukanie




Zapomniałeś hasło
Nie masz konta? Załóż sobie
Obszar pobierania
Pokaż koszyk
Twój koszyk jest pusty.
Nasze Strony
 
 
 
 

Rozwój percepcji słuchowej w pierwszym roku życia dziecka PDF Drukuj Email
Wpisał: Bogumiła Karasek-Sajbor   
23.09.2009.
   
    Dla prawidłowego rozwoju mowy istotną rolę pełni percepcja słuchowa. Dzięki sprawnemu funkcjonowaniu analizatora słuchowego dziecko spostrzega , zapamiętuje i rozpoznaje dźwięki, wśród których znajdują się i dźwięki mowy. Zdolność percepcji dźwięków mowy rozwija się w ciągu życia dziecka zależnie od stanu centralnego układu nerwowego, a w tym analizatora słuchowego i warunków w jakich rozwija się dziecko .Poziom rozwoju percepcji słuchowej w zasadniczy sposób decyduje o postępach w rozwoju mowy i nauki czytania.
Jak podaje K. Grabałowska, J. Jastrząb, J. Mickiewicz w pracy „Ćwiczenia w czytaniu i pisaniu” istotnymi funkcjami dla percepcji słuchowej są:
 
  • 1)Słuch fizjologiczny, czyli słyszalność dźwięków
  • 2)Słuch fonematyczny, czyli umiejętność różnicowania głosek danego języka
  • 3)Analiza i synteza słuchowa, czyli zdolność wydzielania i scalania składników mowy: zdań, wyrazów, sylab, głosek
  • 4)Pamięć słuchowa, czyli kojarzenie wzorców słuchowych z odpowiednimi desygnatami i pojęciami
  • 5)Umiejętność kojarzenia zależności występujących między wyrazami w zdaniu, wynikającymi z kontekstu i struktur gramatyczno – logicznych
 
 
  
 
 
 
 
Za podstawowe funkcje słuchowe uważa się:
odbiór dźwięków (polegającą na dostrzeżeniu działania bodźca lub tego, że bodziec prze−
stał działać. Jest to funkcja podstawowa – potocznie określana terminem słyszenie, a odpowiada za nią analizator słuchowy obejmujący niższe piętra mózgu; efektem jest powstawanie wrażeń słuchowych (używany jest też często termin – słuch fizjologiczny)
 
 
  • lokalizacja dźwięku w przestrzeni
  • zapamiętanie dźwięku
  • połączenie dźwięku z innymi bodźcami
  • różnicowanie dźwięków

    
 
 
 
 
 
Rozwój analizatora słuchu rozpoczyna się w dwunastym tygodniu ciąży i trwa do około dziesiątego roku życia. W wieku 18–20 tygodni płód ludzki przedstawia stan rozwoju porównywalny z rozwojem wszystkich badanych ssaków, u których zaobserwowano pierwsze reakcje ślimakowe. W wieku 24 tygodni zarejestrowano reakcje ruchowe na bodźce akustyczne, a w 26 tygodniu reakcje ze strony układu krążenia. Wcześniej jest to niemożliwe prawdopodobnie ze względu na wyciszający wpływ tkanek matki. Tak więc płód słyszy w czasie drugiej połowy ciąży i może interpretować i wykorzystywać elementy takie jak natężenie, czas trwania i częstotliwość dźwięków. W okresie płodowym nie tylko kształtuje się recepcja słuchowa, ale także różnicowanie dźwięków i pamięć słuchowa. Noworodki, których matki w okresie dwóch ostatnich miesięcy ciąży czytały głośno, dwa razy dziennie, rymowaną książeczkę, preferowały te teksty spośród innych, których wcześniej nie słyszały i które różniły się rytmem od czytanych (badano reakcję ssania, skupiania uwagi, oceniano rytm uderzeń serca).
    
    W pierwszym miesiącu życia dziecka można obserwować reakcje na dźwięk. Nagły odgłos dzwonka powoduje u zdrowego dziecka powstanie reakcji Moro. Analizator słuchu i słuchowe drogi nerwowe noworodka dojrzewają dzięki stałej stymulacji dźwiękowej. Noworodek jest zdolny do lokalizacji dźwięku. Reakcjami niespecyficznymi na silny dźwięk będą: odruch uszno−powiekowy, odruch Moro (obejmowania), przerwanie płaczu i ssania, odwracanie oczu i głowy w kierunku źródła dźwięku, a także zmianę rytmu oddychania, rytmu serca, budzenie się z płytkiego snu, ogólne pobudzenie (Pruszewicz 1992).

Noworodek również od pierwszych chwil życia wydaje dźwięki. Krzyk noworodka jest swego rodzaju pierwszym aktem mowy, która w przyszłości, krocząc przez kolejne etapy rozwoju doprowadzi człowieka do swobodnego porozumiewania się za pomocą mowy. Od około piątego tygodnia życia niemowlę dłużej śpi w nocy zatem łatwiej jest uchwycić stany aktywnego czuwania podczas których można poddawać dziecko stymulacji bodźcami słuchowymi. Przykładowe ćwiczenia zaproponowane przez J. Cieszyńską to na przykład: podchodzenie do łóżeczka w butach podbitych metalowymi zelówkami (w pomieszczeniu nie ma dywanu). Dziecko w drugim miesiącu powinno reagować na rytm głośnych kroków. Drugi przykład to zbliżanie się do pokoju dziecka  z włączoną suszarką, odkurzaczem, radiem itp. Zaproponowane ćwiczenia muszą być kontynuowane także na kolejnych etapach rozwojowych co dotyczy zwłaszcza dzieci niesłyszących czy przedwcześnie urodzonych.
    
    W trzecim miesiącu życia następuje  wzmożona aktywność motoryczna dziecka. W tym czasie obserwuje się większą sprawność ruchów głowy, co umożliwia dziecku doskonalenie lokalizacji bodźców słuchowych. Reakcje słuchowe stają się w tym czasie coraz bardziej zróżnicowane i wyraźne. Doświadczenia zdobywane przez niemowlę w trzecim miesiącu życia uwieńczone zostają umiejętnością reagowania uśmiechem za uśmiech.
Przykładowymi ćwiczeniami prezentowanymi w książce J. Cieszyńskiej „Wczesna interwencja terapeutyczna” są :
-powtarzanie poszczególnych samogłosek zmieniając wysokość wypowiadanych dźwięków
powtarzanie zestawu sylab
-podczas czynności pielęgnacyjnych nazywanie wykonywanych przez siebie czynności (mamusia ubierze, mamusia umyje itp.)
    
    Od czwartego miesiąca obserwuje się reakcję na intonację: na ton karcący – płaczem, na ton przyjemny,spokojny – uśmiechem. W ten sposób dziecko doskonali umiejętność odróżniania zmiany wysokości tonu podstawowego będącego istotną cechą wypowiedzi, uczy się także odróżniać zmianę natężenia dźwięku. Rozwój umiejętności chwytania i utrzymywania przedmiotów  dłoni dostarcza dziecku nowych, różnorodnych bodźców. Potrząsanie grzechotką jest silnie wzmacniane poprzez doznania odbierane kanałem słuchowym. Repertuar ćwiczeń możliwych do przeprowadzenia z dzieckiem czteromiesięcznym zwiększa się i wzbogaca np.
 
  • -uderzanie przez terapeuta grzechotką o pręty łóżeczka, uderzanie grzechotka o grzechotkę, -trzymając dziecko na kolanach postukiwanie klockiem o blat stołu,
  • -budowanie wieży z 3 klocków i przewracanie jej z wypowiedzeniem słowa bam itd.
 
 
 
J. Cieszyńska zwraca uwagę aby podczas przeprowadzania zaproponowanych ćwiczeń używać przedmiotów nieatrakcyjnych wizualnie (drewniany klocek, owinięta materiałem grzechotka) aby uwagę niemowlęcia zwracać na doznania słuchowe.
W piątym miesiącu życia niemowlę potrafi już siedzieć z podtrzymywaniem dzięki czemu można rozpocząć ćwiczenia następujących sprawności: wywoływanie rożnych dźwięków (wkładanie dziecku do raczki łyżeczki i stukanie  o blat stołu), słuchanie wypowiedzi opiekunów (nosząc dziecko na ręku, pokazywanie różnych obiektów i opowiadanie o nich), szukanie źródła dźwięku przez odwrócenie głowy ( stając za dzieckiem szeleścimy papierem raz  z prawej, raz z lewej strony)
    
    Około szóstego miesiąca życia dziecka następuje pierwszy przełomowy moment z punktu widzenia kształtowania się mowy – pojawia się gaworzenie (powtarzanie sylab). W kolejnych miesiącach życia dziecka doskonali się  przede wszystkim sprawność manipulacyjna i lokomocyjna. Dziecko coraz aktywniej bada otoczenie. Manipulując przedmiotami, poznaje jednocześnie właściwości akustyczne otoczenia. Rozwija tym samym umiejętność rozróżniania wrażeń słuchowych na tle innych doznań zmysłowych. Wielokrotnie powtarzane bodźce dźwiękowe, kojarząc się z doświadczeniami motorycznymi, wizualnymi i dotykowymi zostają przez dziecko coraz lepiej zapamiętywane.
    
    Niemowlę do końca dziewiątego miesiąca życia uczy się rozumieć emocjonalnie zabarwione wypowiedzi rodziców. W tym okresie rozpoczyna się intensywne ćwiczenie pamięci słuchowej, dotyczącej dźwięków płynących z otoczenia, oraz mowy. Tu właśnie są prapoczątki rozwoju słuchu fonemowego, który jest konieczny do różnicowania głosek w wyrazach. Ćwiczenia zaproponowane przez panią J. Cieszyńską to np. zabawy typu kosi kosi, sroczka, kładzenie piłki czy innej  zabawki pod pieluchę i pytanie gdzie jest piłka.

    Stymulując rozwój percepcji słuchowej dziecka w wieku niemowlęcym należy zdawać sobie sprawę z faktu, że istnieją wrodzone powiązania między modalnościami zmysłowymi (powiązania między analizatorami czucia głębokiego, wzroku, słuchu, dotyku, węchu i smaku). Formowanie się połączeń wielozmysłowych jest zależne od powtarzania doświadczeń. Umiejętności słuchowe zdobywane przez niemowlę dowodzą, że nie można oddzielić stymulacji analizatora słuchu od ćwiczeń motorycznych oraz analizy i syntezy wzrokowej.
 
J. Cieszyńska w swojej książce prezentuje tabelę zawierającą syntezę umiejętności spostrzegania słuchowego zdobywanego przez niemowlę
 

 

Tabela: Rozwój spostrzegania słuchowego w pierwszym roku życia
(źródło:J. Cieszyńska, M. Korendo : Wczesna interwencja terapeutyczna. Stymulacja rozwoju dziecka od noworodka do 6 roku życia. Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków 2008, s 140.)

 
 

Wiek w miesiącach

Umiejętności oczekiwane rozwojowo

1

- reagowanie na dźwięki;

- zmiany aktywności (na przykład rytmu ssania pod wpływem głosu matki).

2

- reagowanie na głośne kroki;

- reakcje ruchowe na dźwięki płynące z otoczenia.

3

- wsłuchiwanie się w wypowiedzi osób dorosłych;

-zatrzymanie ruchów na dźwięk dzwonka.

4

- słuchanie dźwięków wydawanych przez grzechotkę;

- słuchanie odgłosów wywołanych przez poruszającego przedmiotami dorosłego.

5

- samodzielne wywoływanie dźwięków;

- słuchanie wypowiedzi opiekunów;

-szukanie źródła dźwięku przez odwrócenie głowy.

6-7

- manipulowanie przedmiotami w celu wydobycia nowych dźwięków;

- słuchanie własnych produkcji (powtarzanie sylab).

8-9

- rozumienie emocjonalnie zabarwionych wypowiedzi rodziców.

10-11

- poruszanie się w rytm muzyki;

- słuchanie i rozpoznawanie wyrażeń dźwiękonaśladowczych i pierwszych wyrazów.

12

- rozumienie popartych gestem poleceń słownych.

 
 
 
 


Bibliografia

J. Cieszyńska, M. Korendo : Wczesna interwencja terapeutyczna. Stymulacja rozwoju dziecka od noworodka do 6 roku życia. Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków 2008.

K. Grabałowska, J.Jastrząb, J. Mickiewicz, M.Wojak Ćwiczenia w czytaniu i pisaniu  TNOiK Toruń 1996

Kurkowski Z. M.: Standardy postępowania pedagogiczno−psychologiczno−logopedycznego w głuchotach jednostronnych. „Słyszę... ” Stowarzyszenie Przyjaciół Osób Niesłyszących i Niedosłyszących „Człowiek–Człowiekowi”,Warszawa 2000.

http://dokumenty.ifps.org.pl/malesinska1.pdf

 
 
Zmieniony ( 23.09.2009. )
 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »
 Serwis Logopedia.pl wykorzystuje pliki cookies, które są zapisywane na Twoim komputerze. Technologia ta jest wykorzystywana w celach funkcjonalnych, statystycznych i reklamowych. Pozwala nam określać zachowania użytkowników na stronie, dostarczać im odpowiednie treści oraz reklamy, a także ułatwia korzystanie z serwisu, np. poprzez funkcję automatycznego logowania. Pliki cookies mogą też być wykorzystywane przez współpracujących z nami reklamodawców, a także przez narzędzie Google Analytics, które jest przez nas wykorzystywane do zbierania statystyk. Korzystanie z serwisu Logopedia.pl przy włączonej obsłudze plików cookies jest przez nas traktowane, jako wyrażenie zgody na zapisywanie ich w pamięci urządzenia, z którego korzystasz. Jeżeli się na to nie zgadzasz, możesz w każdej chwili zmienić ustawienia swojej przeglądarki.
Promocje
10 błędów popełnianych przez dobrych rodziców
10 błędów popełnianych przez dobrych rodziców
PLN 20,00
Dodaj do koszyka

RODZINA Z DZIECKIEM Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ
RODZINA Z DZIECKIEM Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ
PLN 9,50
Dodaj do koszyka

Rozwijanie twórczości i inteligencji emocjonalnej dzieci i młodz
Rozwijanie twórczości i inteligencji emocjonalnej dzieci i młodz
PLN 27,00
Dodaj do koszyka

Rozwój psychiczny dziecka od 0 do 10 lat
Rozwój psychiczny dziecka od 0 do 10 lat
PLN 33,00
Dodaj do koszyka

Świat otwarty dla niewidomych. Szanse i możliwości
Świat otwarty dla niewidomych. Szanse i możliwości
PLN 25,00
Dodaj do koszyka

Najnowsze
Co słychać wokół nas?
Co słychać wokół nas?
PLN 36,00
Dodaj do koszyka

WIDZĘ CIĘ, SŁYSZĘ CIĘ ; Ćwiczenia słuchu fonematycznego dl
WIDZĘ CIĘ, SŁYSZĘ CIĘ ; Ćwiczenia słuchu fonematycznego dl
PLN 32,00
Dodaj do koszyka

Już czytam (Smok Obibok)
Już czytam (Smok Obibok)
PLN 62,00
Dodaj do koszyka

 
Top!
Top!